MAKLAH
ADAT PERKAWINAN SUMBAWA
DI SUSUN OLEH
NURLYTA
SMA NEGERI 1 ALAS BARAT
TAHUN AJARAN 2013/2014
S
|
Ada pida macam hal ade terkandung pang dalam istinja ? |
J
|
Yang ter kandung pang dalam istinja ada 3 hal yaitu :
|
S
|
Me sebenar-benar anung tu singin istinja Dahir ? |
J
|
Istinja Dahir ya nan si : rahasia tu sabersih dahir atau tubuh kita ka kalis najis, baik de nan najis ringan, najis sedang maupun najis berat (Muhaffafah, Muhallazah dan mutawassitho) sehingga najis nan ilang mo rupa, ilang mo rasa ke ilangmo mamung ka kalis tubuh kita. |
S
|
Me sebenar-benar anung tu singin istinja batin ? |
J
|
Adapun anung tu singin istinja batin nan ya nansi : Rahasia tu sabersih telas kita ka kalis sifat basolar ke najis. |
S
|
Me sebenar-benar anung tu singin batin istinja ? |
J
|
Batin istinja ya nan si : rahasia makna yang terkandung pang dalam istinja, baik de nan istinja dahir maupun istinja batin. |
S
|
Me cara tu beristinja no ke ai ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Me nya sebenar-benar anung tu singin Junub ? |
J
|
Anung tu singin junub nan ya nan si : Ka lis ai mani akibat ka kalis bergeraknya sahwat baik karena ka berjima’ lansung maupun ka baripi ka berjima’. |
S
|
Apa sebab bua tau dalam keadaan junub ya saharus maning atau berjanabat ? sedangkan ling beling kapeno tau ai mani de ka lis nan lamin bau sacere, sah kenang tu ngulu, jadi apa sebab bua harus tu maning ? |
J
|
Sebab bua tau dalam keadaan junub ya saharus maning atau berjanabat karena ka ada nafsu sedangkan nafsu nan berasal ka pang ai, dadi harus tug anti ke ai. |
S
|
Ada pida macam nafsu ke ka ai me ka asal nafsu nan sopo-sopo ? |
J
|
Adapun macam ke asal nafsu nan sopo-sopo ya nan si :
|
S
|
Me katokal brang nan sopo-sopo pang kita ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Me cara tu maning no ke ai ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Ling beling ka peno tau, tu nyelam ka kalis otak brang jangka boa brang tu maning, lamin no basa’ bulu satengar, no sah tu maning, ka kuda bua no sah ? |
J
|
Bua no sah tu maning lamin no basa’ bulu satengar nan karena nan pang batemung sarea nafsu nan baik nafsu lawamah, nafsu amarah nafsu sawiyyah/sufiah maupun nafsu mutmainnah. |
S
|
Apa sebenarna de ya kajuluk bulu satengar nan ke me katokal na pang kita ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Me nya rahasia tu maning no ke ai ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Ada pida macam kandungan anung ada pang dalam sembahyang ? |
J
|
Anung ada terkandung pang dalam sembahyang ada 3 ya nansi :
|
S
|
Apa kita anung nyemah (apa kita yang menyembah) ? |
J
|
Anung nyemah ta telas kita |
S
|
Apa kita anung tu sanyemah (Apa kita yang kita persembahkan) ? |
J
|
Anung tu sanyemah ta nyawa kita |
S
|
Sai anung tu semah (Siapa yang kita sembah) ? |
J
|
Anung tu semah Allah SWT |
S
|
Me sebenar-benar anung tu singin telas ? |
J
|
Telas kita ya nan si hasil penyatuan nyawa ke rahasia |
S
|
Me sebenar-benar anung tu singin nyawa ? |
J
|
Nyawa adalah semata-mata kudratillah ade ka ya satokal ling allah SWT pang dalm tubuh manusia selain rahasia |
S
|
Me pang katokal telas, nyawa ke rahasia pang dalam tubuh kita ? |
J
|
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx |
S
|
Apa na Allah SWT nan tu semah ?
Berdasarkan hadits :
|
|
|
|
|
| Jadi Apanya allah itu disembah ? | |
J
|
|
|
|
S
|
Apa sebab bua ka ya sawajib sembahyang 5 waktu ade 13 rukun nan ? |
J
|
Bua ka ya sawajib sembahyang ling allah SWT karena de ta merupakan utang kita lako allah SWT, ka ada boat ina ke bapak kita sehingga ka ada tubuh kita ya nan si terdiri ka kalis 8 unsur kasar ke 5 unsur halus sehingga dadimo berjumlah 13, nan bua wajib kita bayar ke rukun 13 nan. |
S
|
Menya ade 8 unsur kasar ke 5 unsur halus nan pang kita ? |
J
|
8 unsur kasar nan ya nan si :
4 ka pang ina :
|
(1)
Pamuji tentu ko NeneAda pang kita bajele No si bau tu kamaeng Mana si ada pang kita Sanompo anung tu puji Na ke sangka no kamilin Patit si mana kamilin Ada pang kita panunas Balong paham na mangaku Ka peno ulin mangaku Kanyung ada ling kangere No mo totang ka tu tunas Tanda tentu mo mangaku Kasasang buya tu puji Ilang pikir ling katipu Tipu alis ko kalenge No tu pato datang bala Ingat ke jaga pangangan Lamen sala mo pangangan Boat nomonda kalako Balong tu ingat na rusak Rusak amal ling pangangan Mara riya buya puji Goyo imung ling takabur Takabur ada pang ate Selin diri ke tu peno No mo totang ka kahina No mo totang ka kahina Asal ada ka pang lesik Telas iring si ling mate Lamen totang si ka hina Takabur ilang pang ate Amal tenrang no mo rusak Takabur tentu pang Nene Na ke asi ya mu turit Amal rusak no kalako Mana peno amal tenrang No mo angan ka mo kena Nan si ujud gaok diri Gaok diri peno amal Siong kita baeng boat Angan sala paham kasar |
(2)
Sai tu gaok ke amalMara au bao batu Kaseang bawa leng angin Amal tenrang nan mo boat Samanta jonyong kasuka Nan po roa bakalako Kalako amal ka tenrang Lamen lepas ke biasa No tu bau kira-kira Amal tenrang nan ibadat Paboat aji ko Nene No ke asi mu samogang Me po ola tu samogang Pasuru Nene samanta Tu kurang takit po capa Jira capa ko pamelang Mu santurit me ling ate Angan kasakit kasuda Takit era pang akherat Petang ke ano tu mikir Nan po ola datang takit Takit era pang akherat Petang ke ano tu mikir Nan po ola datang takit Lamin nomonda pamikir No mo takit ko panesal Kasasang tipu leng setan Panesal Nene ko ulin No si mara leng dunia Pang akherat po tu dapat Benru masa mo tu dapat Nan po masa ya tu nesal Parana roa kasakit Sesal dosa ka tu boat Na ke angan mu ramalik Muntu ajal no po datang Nesal rena ngeneng ampin Aku diri rango sala Nan po lamin ya tarima Ya tarima si leng Nene Lamen benar tutu ate Ampo ajal no po sekat |
(3)
Lamen saket mo ke ajalTobat nomonda kalako Balangan rena ke susa Palangan sekat mo dapat Ate susa nonda senang Nan po masa ya tu mikir Mikir leng dalam kasepit Nomonda anung tu dapat Kalampa lalai pang dunung Lalai lupa ko akherat Belo angan ko dunia Umir rena sajan kurang Mu pikir balong ke ate Palajar lako akherat Mu menong rena mu kenang Ingat ke balong mu paham Karoa anung mu baca Nan po roa bakalako Paham kurang no baguru Ramenong nonda ling ate Me po tanang ya tu dapat Kalenge kurang baguru Nomonda dapat palajar Goyo takit po ya ada Sepan diri ulin takit Pamelang rena ya boat Kateman ulin no nyadu Boat pamelang no putis Rango arap ke pamendi Angan lenge no kalako Kalako apa tu dapat Tu arap rena tu kewa Iman kurang takit nonda Putis arap ko pamendi Ya sarusak mo parana Kasasang mara iblis Arap ke rango pangampin Selis diri ka pang dosa Muntu masi bakalako Dosa peno ka mu boat Takit ke lema mu tobat Na mu capa ko pakesal |
(4)
Boat ke mana kasakitSarea jenis pasuru Lema senang pang akherat Ka senang desa akherat Kaling mate mo tu dapat Satenris kubir barimung Ka mate ulin ibadat Mengas kuping senang ate Nyawa lalo no marasa Mengas kuping ling pamuji Senang ate ling panyayang Kameri angkang akherat Pasuru datang lis repan Lo alu ulin ibadat Rame rena ke mulia Mulia rupa parenta Datang talang ka bulaeng Ya sangisi sabe ijo Parenta Nene ko nyawa Ya sakomong sabe ijo Seri rupa mampis mamung Nyawa entek lako arasy Bilin tubu pang katokal Rame iring ling malekat Malekat rame baralu Saruntung langit batari Masing-masing ke pamuji Malekat bawa pamendi Baturit datang baralu Ramada rua kasuka Sarea ulin ya suka Lepas mo kewa kasakit Senang mo putis barimung Kaling mate nan mo senang Kubir mengas sampar terap Tokal guar dengan rame Terap ada me ling ate Sabarang ragi pakakan Amal tenrang na saneja Amal tenrang pang dunia Ling akherat pang ya balas Me ka nasa si tu dapat |
(5)
Ling dunia pang tu tanamPang akherat po tu pata Ka tu boat nan po ada Jira nusung ko dunia Kamilin amal akherat Siong desa pang tu kekal Ate nusung ko dunia Nomonda rajin ibadat Datang mate nan po mato Na kalupa totang mate Mu katipu ling dunia Nan po rena sajan parak Benru parak mo ke ajal Sakit mo boat ibadat Nan po masa sesal diri Nesal nomonda kalako Siong nongka tu satotang Panyadu kurang pang ate Benru kurang mo panyadu Susa mo bilin dunia Konang ke bau ramalik Ngeneng ampin ya ramalik Nong karante ya tarima Tu sili boe panyili Me po tanang no tu sili Pina kateman no patit Ngeneng ampin siong tokal Bua menan mo kateman Ka santuret me ling ate Nongka ya pikir kasuda Kasuda tu dadi tau Nyawa lalo bilin tubu Mula mo ano akherat Benru masa mo kamilin Saling asi mo parana Senang si lamin sadia Sadia bekal mu peno Nopoka sekat palangan Siong masi mu ramalik Palangan lako akherat Mara tu layar let rea Siong si no kala-kala |
(6)
Muntu pang dalam palayarIngat kabalong ka mudi Siong umak no barampek Benru datang kala-kala Layar berek mo ling angin Palabu masi po samin Benru dapat mo palabu Turin tampar tu paresa Nan po nempas mo ka boat Boat kita leng dunia Nomonda anung katili Surat buku basanempas Benru nempas mo pang buku Nomonda sama tu ila Ima ene dadi saksi Me po tanang no tu ila Mupakat mata ke kuping Mangaku rua ka boat Sedang ila no mo palang Goyo ampo ya tu rante Ya oras lako naraka Siksa api naraka nan Nomonda dengan tu santaning No mo patit no tu takit Tanda tu takit naraka Jonyong sarea pasuru Nan po ola tu salamat Lamin salamat mo nyawa Kemas mo bilin dunia Goyo ampo pang akherat Benru nomonda salamat Asi mo diri parana Nangis rena sesal diri Me po tanang ya no nangis Datang panesal no palang Parana dalam parenta Parenta Nene ko ulin Ya samilin mo dunia Umer boe ajal datang Muntu ling dalam parenta No mo bau me ling ate Tu tari rua kasuka |
(7)
Benru turin mo kasukaNo mo bau no tu lalo Pasuru ada mo datang Nan mu lalo bilen tokal Ada ke anung mu bentan Siong desa ka mu tama Nan mu tama desa susa Na mu arap ada dengan Selir rena melasakan Melasakan ling dunia Ada si dengan tu mikir Pang akherat tu salingong Mu pikir rena mu tangar Rupa tu bilin dunia Nongka ke sajan baroba Benru datang mo baroba Ilang sarea biasa Nan pang boe mo kasakit Patit si mana kasakit Napas nomonda katedu Urat korok sajan tarik Benru tarik urat korok Kuping nomonda pamenong Mata ilang mo pangita Pangita mata baroba Datang setan sangka benar Ilang akal ling katipu Kapusan rena kamoan Datang setan bawa ai Nan pang lelas ya tu rusak Rusak tubu no si jina Siong si no tu samalik No si mara rusak iman Rusak iman katokal nan Kalumpak bangka ling sisi Rugi mo lako akherat Karugi desa akherat No si mara leng dunia Neraka desa pang kekal No mo kekal ya tu tengan Sedang tu langan na gama Api ruka sajan karat |
(8)
Sedang panas ling duniaLalo si buya pang ngusi Goyo api po ya kawa Panas api ling dunia Ka sau api neraka Balong tu tibar ke ate Ate mikir ko akherat Barimung akal ke takit Bola ke kitab ramada Pang kitab boe mo nempas Tanang ulin ke Nene Susa ke diri parana Parana nomonda kuasa Palangan sakit do tutu Api panas nonda jangka Palangan mula akherat Lalo nyawa bilin tubu Barenang dunung pang kubir Parenang kubir no tentu Nyaman ke sakit no selir Sadia lema na susa Masa tu koat pang kubir Nomonda kre salampak Mata nyongong bonga bao Saribu ten le tu manang Nan po datang mo parenta Pasuru lako mahsyar Benru dapat mo mahsyar Ano sajari ke tata Masing-masing dange sio Baremin lako mahsyar Ka peno ulin balangan Nungang mo ulin katakit Ulin no takit ko Nene Hina mo dapat akherat No si kanyung balong bangsa Kasakit ulin no takit Kaling mate tenris kubir Goyo ampo pang mahsyar Nan rea lenang mahsyar Tu baranten po tu manang Masing masing susa diri |
ShareThisDAFTAR PUSTAKAMusbiawan ; Nilai-Nilai yang Terkandung dalam Perkawinan Etnik Sumbawa ; makalah yang disampaikan pada Temu Budaya Bulan Apresiasi Budaya (BAB) tahun 1997.

